Automatisering maakt processen sneller, niet beter. Ontdek welke verspillingen je eerst aanpakt en wanneer direct automatiseren wel kan.
Moet je processen eerst verbeteren voordat je ze automatiseert?
Automatisering maakt processen sneller, niet beter. Ontdek welke verspillingen je eerst aanpakt en wanneer direct automatiseren wel kan.
Ja, in de meeste gevallen moet je een proces eerst verbeteren en pas daarna automatiseren. Automatisering maakt een proces sneller, maar niet beter. Een proces vol verspilling, onduidelijke stappen en uitzonderingen wordt na automatisering vooral sneller slecht. Alleen heel simpele, stabiele taken kun je direct automatiseren.
Hieronder lees je wat er misgaat bij automatiseren zonder opschonen, welke verspillingen je eerst aanpakt en hoe je dat stap voor stap doet.
Wat gebeurt er als je een slecht proces automatiseert?
Als je een slecht proces automatiseert, bevries je de fouten en omwegen in software. Het probleem verdwijnt niet, het wordt sneller, groter en duurder om later te herstellen. Je investeert in procesautomatisering terwijl de oorzaak van de frustratie gewoon blijft bestaan.
Een bekend gezegde luidt: automatiseer je een rommelig proces, dan heb je een geautomatiseerde rommel. Denk aan een aanvraagproces dat vier keer dezelfde gegevens opvraagt of drie onnodige goedkeuringsrondes kent. Een robot (RPA) of workflowtool voert die stappen perfect uit, maar de onnodige stappen blijven.
Er zijn nog meer gevolgen:
- Hogere kosten: je betaalt voor het bouwen én onderhouden van overbodige stappen.
- Minder flexibiliteit: een geautomatiseerd proces is lastiger aan te passen dan een proces dat mensen uitvoeren.
- Verborgen problemen: fouten worden minder zichtbaar, waardoor ze langer doorsudderen.
- Teleurgestelde verwachtingen: de beloofde winst blijft uit, en dat schaadt het vertrouwen in verbetering.
Welke verspillingen moet je eerst uit een proces halen?
Haal eerst de verspillingen weg die geen waarde toevoegen voor de klant: wachttijd, overbodige handelingen, fouten en herstelwerk, dubbel werk en onnodige overdrachten. Verspilling in processen is alles waar de klant niet voor wil betalen. Vanuit Lean Six Sigma kijk je hier systematisch naar.
De meest voorkomende vormen in kantoor- en dienstverlenende omgevingen zijn:
- Wachten: werk ligt stil in een inbox, in afwachting van een handtekening of van informatie van een collega.
- Overbodige handelingen: controles, rapportages of goedkeuringen die niemand gebruikt.
- Fouten en herstel: werk dat opnieuw moet omdat gegevens ontbreken of onjuist zijn.
- Dubbele invoer: dezelfde gegevens in meerdere systemen intypen.
- Onnodige overdrachten: elke overdracht tussen afdelingen vergroot de kans op vertraging en misverstanden.
- Onbenut talent: mensen doen werk onder hun niveau, of hun ideeën blijven onbenut.
Het mooie is dat het wegnemen van deze verspillingen vaak al een groot deel van de winst oplevert, nog voordat er een euro in software is gestoken.
Hoe verbeter je een proces vóór automatisering stap voor stap?
Je verbetert een proces vóór automatisering in vijf stappen: breng het huidige proces in kaart, meet waar het misgaat, zoek de oorzaken, vereenvoudig het proces en borg de nieuwe werkwijze. Pas daarna beoordeel je welke stappen zich lenen voor automatisering.
- Breng het proces in kaart. Teken hoe het werk echt loopt, niet hoe het op papier zou moeten lopen. Een Value Stream Map laat zien waar tijd verloren gaat.
- Meet de huidige prestatie. Kijk naar doorlooptijd, foutpercentage en wachttijd. Zonder nulmeting weet je later niet of de verbetering werkt.
- Zoek de oorzaken. Vraag door tot je de kern vindt, bijvoorbeeld met de 5x waarom-methode. Los oorzaken op, geen symptomen.
- Vereenvoudig en standaardiseer. Schrap stappen, verminder overdrachten en maak afspraken over hoe het werk wordt uitgevoerd. Een stabiel, standaard proces is de beste basis voor automatisering.
- Borg en meet opnieuw. Gebruik de PDCA-cyclus (Plan, Do, Check, Act) om de verbetering vast te houden en verder te verfijnen.
Na deze stappen zie je meestal glashelder welke handelingen repetitief, regelgebaseerd en foutgevoelig zijn. Dat zijn de kandidaten voor workflowautomatisering of RPA. Meer over de achterliggende methodiek lees je in onze uitleg over Lean Six Sigma.
Wanneer kun je beter meteen automatiseren?
Je kunt meteen automatiseren als de taak simpel, stabiel en duidelijk afgebakend is, en als de verspilling vooral zit in handmatig overtypen. Ook bij een tijdelijke noodoplossing of een snelle proef kan direct automatiseren verstandig zijn, mits je de risico’s kent.
Voorbeelden van situaties waarin direct automatiseren werkt:
- Eenvoudige, repetitieve taken: bijvoorbeeld het automatisch kopiëren van gegevens tussen twee systemen, waarbij het proces zelf prima loopt.
- Een kleine proef: je test een tool op beperkte schaal om te leren, zonder grote investering.
- Wettelijke of contractuele deadlines: er is geen tijd voor een volledig verbetertraject.
Houd er wel rekening mee dat ook dan een korte controle loont. Stel jezelf de vraag: weten we zeker dat deze taak nodig is? Wie het antwoord niet kent, automatiseert alsnog mogelijk iets overbodigs.
Welke rol spelen mensen en weerstand bij automatisering?
Mensen bepalen of automatisering slaagt. Medewerkers die niet worden meegenomen, ervaren automatisering vaak als bedreiging voor hun baan of werkwijze. Zonder draagvlak wordt een goed ontworpen proces omzeild, tegengewerkt of simpelweg niet gebruikt. Gelijk hebben is niet genoeg, je moet ook gelijk krijgen.
Weerstand is zelden onwil. Meestal speelt onzekerheid: wat betekent dit voor mijn taken, en kan ik het nog? Je beperkt weerstand door:
- Medewerkers te betrekken bij het in kaart brengen: zij kennen de praktijk het beste en zien de verspillingen als eerste.
- Het doel helder te maken: automatisering haalt saai, foutgevoelig werk weg, zodat er ruimte komt voor werk met meer waarde.
- Te luisteren naar zorgen: neem bezwaren serieus en gebruik ze als bron van verbetering.
- Succes zichtbaar te maken: deel kleine winsten, zoals minder wachttijd of minder herstelwerk.
Een proces dat samen met de mensen is verbeterd, wordt ook sneller omarmd wanneer je het later automatiseert.
Welke opleiding helpt om processen slim te verbeteren?
Een Lean- of Lean Six Sigma-opleiding helpt het meest om processen slim te verbeteren. Je leert verspilling opsporen, oorzaken analyseren en verbeteringen borgen. Een Green Belt is een goed startpunt voor professionals die zelf verbeterprojecten willen leiden, een Black Belt gaat dieper op complexe trajecten in.
Een goede Lean-opleiding combineert twee dingen: harde inhoud (data, analyses, meetmethoden) en de menselijke kant van verandering. Alleen de techniek leren is niet genoeg, want een verbetering die niemand gebruikt, levert niets op. Let daarom op een opleiding met veel oefenen, praktijkcases en aandacht voor draagvlak.
Ook voor automatiseringsprojecten is deze kennis waardevol. Wie weet hoe je een proces eerst slank en stabiel maakt, kan veel gerichter bepalen wat de moeite waard is om te automatiseren en wat gewoon weg kan.
Hoe MKPC helpt met processen verbeteren voor automatiseren
Bij MKPC leiden we professionals op om processen eerst slim te verbeteren, zodat automatisering daarna echt waarde oplevert. Wij geven geen kant-en-klare projecten uit handen, maar leren je het vak, zodat je het zelf blijvend kunt toepassen. Dat doen we met een combinatie van knijterharde inhoud en aandacht voor de mens in de verandering.
Dit biedt ons opleidingsaanbod:
- Lean Six Sigma Green Belt: je wordt volgens de eisen van het ASQ® (American Society for Quality) opgeleid tot het internationaal erkende certificeringsniveau van een Lean Six Sigma Green Belt.
- Lean Six Sigma Black Belt: voor wie complexere verbeterprojecten zelfstandig wil leiden en andere verbeteraars wil begeleiden.
- Flexibele opleidingsvormen: klassikaal, virtual classroom, zelfstudie, workshops en incompany bij voldoende deelnemers uit één organisatie.
- Toegankelijk lesmateriaal: geen stoffige theorieboeken, maar praktijkgericht materiaal dat lekker leest en direct toepasbaar is.
- Aandacht voor draagvlak: je leert hoe je weerstand begrijpt en collega’s meeneemt in plaats van een methode op te leggen.
Wil je weten welke route het beste past bij jouw organisatie of ambitie? Neem contact met ons op en we denken graag met je mee.
✅ Klaar om te starten? Bekijk ons opleidingsaanbod op mkpc.nl of neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek over welke Lean-opleiding het beste bij jouw organisatie past.




